29 Αυγ 2016

ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ

Γεώργιος Χάλαρης,
στέλεχος ομίλου τράπεζας Πειραιώς


ΑΚΟΜΑ ΚΙ ΑΝ ΑΠΟΤΥΧΟΥΜΕ  Ν’ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ  ΚΟΣΜΟ,
ΘΑ ΕΧΟΥΜΕ ΠΕΤΥΧΕΙ ΣΤΟ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ


  Είναι γεγονός ότι για να μπορέσεις να προσδιορίσεις τα αποτελέσματα μιας κρίσης πρέπει αρχικά να συνειδητοποιήσεις τα αίτια που την προκάλεσαν. Για να μπορέσεις  να λύσεις ένα πρόβλημα πρέπει πρώτα να βρεις και να φωτίσεις τις καταστάσεις που δημιούργησαν αυτό το πρόβλημα.

  Από το 1814 μέχρι το 1914, δηλαδή από το τέλος των Ναπολεόντειων πολέμων μέχρι την αρχή του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου η ανθρωπότητα βίωσε έναν αιώνα μοναδικής κοινωνικής, οικονομικής και επιστημονικής ανάπτυξης. Αντίθετα τα εκατό χρόνια που ακολούθησαν δεν αντεπεξήλθαν στο ύψος των προσδοκιών με σχεδόν 100 εκατομμύρια νεκρούς λόγω του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου , τον οποίο διαδέχθηκε η Μεγάλη Κρίση και Ύφεση του 1929.Το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου σηματοδότησε την είσοδο της ανθρωπότητας στη πυρηνική εποχή επιφέροντας μια σχετική σταθερότητα και ευημερία στη δυτική Ευρώπη. Με τη πτώση του τείχους του Βερολίνου και την εξαφάνιση των δήθεν σοσιαλιστικών κρατών ο καπιταλισμός μόνος πιά και πανίσχυρος πέρασε σε μια νέα φάση, μετεξελίχθηκε από το γνωστό  βιομηχανικό καπιταλισμό στον χρηματοπιστωτικό καπιταλισμό  ο οποίος παρουσιάζεται συχνά ως το τελευταίο και αναπόφευκτο στάδιο της εξέλιξης του.

  Η σημερινή κατάσταση της οικονομίας μας που βασίζεται σε μια χρηματιστικοποιημένη οικονομία έκανε ξεκάθαρο ότι σε ολόκληρο τον κόσμο  η πολιτική δεν προσφέρει στους πολίτες εναλλακτικές λύσεις οι οποίες θα προσέδιδαν νέα πνοή , καινούρια σημασία και αποτελεσματικότητα στην παλιά προοδευτική ιδέα της καλύτερης ευκαιρίας για τον καθένα, μια ευκαιρία να διασφαλίσει τόσο τις ηθικές  όσο και τις  υλικές αναγκαιότητες της ζωής, μια ευκαιρία για εργασία και υποστήριξη, μια ευκαιρία να συμμετέχει στην κοινότητα και στην κοινωνία.

  Οι καταστροφικές ιδεολογικές περιπέτειες του εικοστού αιώνα ανήκουν πλέον στο παρελθόν. Προς το παρόν δεν έχει εμφανιστεί ακόμη καμία παγκόσμια ιδεολογία , η οποία να διαθέτει την αυθεντία του κλασικού φιλελευθερισμού και να αμφισβητήσει το υπάρχον σύστημα το οποίο βασίζεται στο υπερβολικό και γρήγορο κέρδος για τους πολύ λίγους. Κατά τον οικονομολόγο Thomas Piketty το 2010 το 1% του πληθυσμού λάμβανε το 18%των συνολικών αποδοχών βασιζόμενος στις φορολογικές δηλώσεις χωρίς να λάβουμε υπ’ όψη την ύπαρξη φορολογικών παραδείσων και αδιαφανών λογιστικών πρακτικών που διευκολύνουν τη συγκάλυψη τεράστιων περιουσιών.

  Στη σημερινή εποχή την πραγματική εξουσία την ασκούν οι χρηματοπιστωτικές αγορές οι οποίες στερούνται οποιασδήποτε λογικής. Πίσω από αυτές τις χρηματοπιστωτικές αγορές κρύβονται ισχυροί παράγοντες όπως οι επενδυτικές τράπεζες και τα κερδοσκοπικά αμοιβαία κεφάλαια επενδυτικού χαρακτήρα. Το παράλογο της ιστορίας  είναι ότι καθημερινά κυκλοφορούν τεράστια χρηματικά ποσά στο πλαίσιο μιας τζογαδόρικης οικονομικής πρακτικής , αντίθετης προς την επιχειρηματική λογική και τις ζημιές αυτών των περίεργων συναλλαγών τις επωμίζονται τελικά το Δημόσιο και σε τελική ανάλυση ο φορολογούμενος πολίτης , ο συνταξιούχος και ο άνεργος. Η χρηματοπιστωτική αριστοκρατία στηρίζεται σε σε τρομερά ισχυρές ομάδες άσκησης πίεσης  που έχουν τη δύναμη να επηρεάζουν κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς.

  Το σημαντικό πρόβλημα είναι ότι  στη σημερινή εποχή  κανένας σε όποιο ιδεολογικό και πολιτικό φάσμα κι αν ανήκει δεν έχει επεξεργαστεί εναλλακτικές προτάσεις  για την οικονομική κατάσταση που έχει δημιουργηθεί. Ο κρατισμός δεν αποτελεί απάντηση: η ιδέα της κρατικής διεύθυνσης της οικονομίας έχει καταστεί πλέον ακόμα πιο άσχετη σε μια οικονομία που βασίζεται στη γνώση. Ο φιλελευθερισμός έτσι όπως τον εξέφρασε ο Adam Smith λέγοντας ότι σε μια φιλελεύθερη κοινωνία κάθε άνθρωπος κινείται από ένα αόρατο χέρι για να  προωθεί ένα σκοπό που δεν αποτελεί μέρος των επιδιώξεων του γιατί προωθώντας το δικό του συμφέρον , προωθεί το συμφέρον της κοινωνίας έχει ξεπέσει σε ένα νεοφιλελεύθερο δόγμα στο οποίο το αόρατο χέρι του Adam Smith καθίσταται όλο και περισσότερο αναποτελεσματικό.

  Το 1966 στη διάρκεια μιας συνέντευξης Τύπου στο Μέγαρο των Ηλυσίων  ο μεγάλος πολιτικός Charles de Gaulle δήλωσε ότι η πολιτική της Γαλλίας δεν χαράσσεται στο χρηματιστήριο. Στη  σημερινή εποχή ο πολιτικός κόσμος όχι μόνο είναι υπεύθυνος για τη σύγχρονη κρίση αλλά αποτελεί και μέρος του ίδιου του προβλήματος. Αρκεί να αναφέρουμε ότι πολλοί από αυτούς που ανήκουν στα διευθυντικά στελέχη των επενδυτικών τραπεζών καταλαμβάνουν στη συνέχεια ανώτερα πολιτικά αξιώματα η τη διοίκηση κεντρικών τραπεζών. Ο Mario Monti  πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας κατείχε ανώτερη διοικητική θέση στην Goldman Sachs, ενώ ο υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας Luis de Guindos  διετέλεσε πρόεδρος της Τράπεζας Lehman Brothers για την Ισπανία.

  Εν κατακλείδι στη παρούσα συγκυρία το να προσπαθεί κανείς να ικανοποιεί τις χρηματοπιστωτικές αγορές είναι όχι μόνο μάταιο αλλά και επικίνδυνο τόσο από κοινωνικής όσο και από δημοκρατικής πλευράς. Είναι επιτακτική ανάγκη  να  επαναπροσδιοριστεί ο χρηματοπιστωτικός τομέας , δηλαδή να περιοριστούν το μέγεθος και η πολυπλοκότητα του για να μπορέσει να εκπληρώσει εκ νέου το ρόλο του στην υπηρεσία της οικονομίας και της κοινωνίας.

  Όσον  αφορά την Ελλάδα μια χώρα που βρίσκεται στη περιφέρεια της Ευρώπης  η κρίση εμφανίζει κάποια δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Εκτός από οικονομική κρίση είναι κυρίως μια κρίση κοινωνική και αξιών. Η  Ελλάδα αδυνατώντας να παράγει όσα επιθυμεί να καταναλώνει δανείζεται για να ικανοποιήσει υπερβολικές ανάγκες , υποθηκεύοντας και εκποιώντας πόρους. Οι χρόνιες αδυναμίες του πολιτικού συστήματος  και οι αναπόφευκτα ερχόμενοι εξευτελισμοί δεν αντιμετωπίζονται με ευθυκρισία αλλά μα απωθητικούς αντισταθμιστικούς μηχανισμούς: εξύμνηση αρχαίας καταγωγής, πατριωτικές εξάρσεις και υιοθέτηση θεωριών συνωμοσιολογίας.H ελληνική κοινωνία είναι μια μπλοκαρισμένη κοινωνία , μια κοινωνία που τα συντεχνιακά συμφέροντα παρεμποδίζουν τις αναγκαίες αλλαγές. Η κρίση της χώρας είναι κυρίως κρίση λειτουργίας των θεσμών. Η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας είναι  ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα θεσμικής αποτυχίας. Το ελληνικό πολιτικό σύστημα πάσχει από το πελατειακό σύστημα ατομικής εκδούλευσης αλλά και από την εύνοια προς οργανωμένες ομάδες συμφερόντων. Ακόμα δεν έχει γίνει σαφής διάκριση ανάμεσα στην αναγκαία θεσμοθετημένη εκπροσώπηση της εργασίας μέσω των συνδικάτων ως βάση κάθε επιθυμητού συμβιβασμού και στη συντεχνιακή συγκρότηση των συνδικάτων.

  Στην Ελλάδα η κρίση όχι μόνο δεν οδήγησε σε  αποδοχή και υιοθέτηση των προωθούμενων και αναγκαίων μεταρρυθμίσεων αλλά έφερε στην εξουσία συνασπισμούς κομμάτων  που κάθε άλλο παρά ήρθαν σε σύγκρουση με την λαϊκίστικη πελατειακή τους τακτική. Με τη σειρά τους και οι μάζες εφηύραν ένα ιδιαίτερο δρόμο επιβίωσης, την επινόηση παντοειδών τρόπων αποφυγής των υποχρεώσεων τους και τη μετατόπιση των ευθυνών και της εξεύρεσης λύσεων σε δήθεν πεφωτισμένες και προοδευτικές ηγεσίες που τους έταζαν εύκολες και ανέξοδες λύσεις. Ο Ελληνισμός χρειάζεται να τρώει όσα παράγει , ειδάλλως η μοίρα του είναι η καταχρέωση και η εξάρτηση. Αυτό απαιτεί γενναία παραγωγική προσπάθεια, προηγμένη τεχνογνωσία, ριζική θεσμική εξυγίανση και εντελώς διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστημα.

  Εάν δεν αλλάξουμε νοοτροπία, εάν δεν προσπαθήσουμε όλοι μαζί ανεξαρτήτως κομματικής τοποθέτησης να βάλουμε τις βάσεις για μια εθνική ανασυγκρότηση με άξονα την αλήθεια και την αγάπη προς τη πατρίδα και τις νεώτερες γενιές τότε θα συνεχίσουμε χωρίς τελειωμό να επαιτούμε δόσεις και να ψηφίζουμε μνημόνια. Η ευθύνη όλων μας απέναντι στο αύριο και σ αυτό που θα ‘ρθει είναι μεγάλη  γιατί όπως είπε κι ο μεγάλος μας ποιητής Κωστής Παλαμάς «Χρωστάμε εις όσους ήρθαν   πέρασαν , θα ‘ρθούνε, θα περάσουν  κριτές θα μας δικάσουν οι αγέννητοι, οι νεκροί».


1 σχόλιο:

  1. Εμβριθής προσέγγιση του θέματος. Απο τα καλυτερα κείμενα που γραφτηκαν αυτά τα δύστηνα χρόνια. Μπορούμε να ελπίζουμε όσο παράγονται τέτοιες σκέψεις

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Τα σχόλιά σας ...

Περισσότερα...

αναζήτηση


ενημέρωση με email

προσθέστε το email σας
για να λαμβάνετε ενημερώσεις
των νέων αναρτήσεων