3 Ιουν 2016

Σύνταγμα και Ανώτατη Παιδεία

Απόστολος Ράντσιος


  Στο εδάφιο 1 του Άρθρου 56 του Συντάγματος περιγράφονται ιδιότητες πολιτών, η ανακήρυξη των οποίων ως υποψήφιων βουλευτών συνεπάγεται την παραίτησή τους από τη θέση που κατέχουν. Είναι περίπου τα ίδια πρόσωπα στα οποία θέτονται περιορισμοί, ως προς την εκδήλωση υπέρ ή κατά πολιτικών κομμάτων, στο εδάφιο 3 του Άρθρου 29. Στο εδάφιο 2 του Άρθρου 56 αναφέρεται ότι από τους περιορισμούς εξαιρούνται οι καθηγητές των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. Επίσης οι ίδιοι εξαιρούνται, χωρίς να αναφέρεται ρητά η εξαίρεση (διά παραλείψεως) από τους περιορισμούς του εδαφίου 3 του Άρθρου 29. Με άλλα λόγια οι καθηγητές των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων μπορούν να αναπτύσσουν ελεύθερα κομματική δραστηριότητα. Επιπλέον, ως υποψήφιοι, όπως και εν συνεχεία εκλεγόμενοι ως βουλευτές, δεν χάνουν τη θέση τους, στην οποία επανέρχονται μετά τη λήξη της βουλευτικής περιόδου για την οποία έχουν εκλεγεί ή της προεκλογικής περιόδου σε περίπτωση αποτυχίας.

  Πέρα από την κραυγαλέα αντίθεση των διατάξεων αυτών με εκείνην  του Άρθρου 4 του Συντάγματος «Περί ισότητας των Ελλήνων πολιτών», πιστεύω ότι στη φωτογραφική αυτή διάταξη πρέπει να αποδοθεί σημαντικότατο μερίδιο ευθύνης για την τροπή που πήραν τα πράγματα στα ελληνικά πανεπιστήμια μετά τη μεταπολίτευση σε συνδυασμό με το Νόμο Πλαίσιο 1268/1982. Ο Νόμος αυτός απάλλαξε τα πανεπιστήμια από τη δικτατορία της πανεπιστημιακής έδρας και τις συνθήκες εξάρτησης του λοιπού πανεπιστημιακού προσωπικού καθώς και των φοιτητών που προκαλούσε. Δημιούργησε, όμως, τις προϋποθέσεις για την εξέλιξη και διεύρυνση της κατάστασης εκείνης, με ομαδοποιήσεις μελών  ΔΕΠ (Διδακτικό Ερευνητικό Προσωπικό) πάνω στα ίδια ίχνη.

  Έτσι έγιναν στα πανεπιστήμια άτυπες συλλογικότητες και ομάδες συμφερόντων που φρόντισαν, κατάλληλα εντασσόμενες και συναλλασσόμενες, σε ευρύτερα πολιτικά πλαίσια, να αναζητήσουν κομματική προστασία. Αυτή εξασφάλιζε, σε πρώτη φάση, την αλληλοϋποστήριξη στα πλαίσια λειτουργίας του πανεπιστημίου (ειδικότερα στις προαγωγές). Στη συνέχεια οι ομάδες αυτές αναπτύσσοντας συνεχή κομματική δράση ισχυροποιούνταν και μετατρέπονταν σε πολυδύναμους διαπλεκόμενους σκληρούς κομματικούς πυρήνες. Η κομματικοποίηση πολύ γρήγορα διαπέρασε το σώμα όλων των βαθμίδων της ανώτατης εκπαίδευσης.

  Με άλλα λόγια πολύ σημαντικός αριθμός από τα μέλη του ΔΕΠ πολύ γρήγορα κατάλαβαν ότι δε χρειαζόταν να μοχθούν, για την εκπλήρωση των πανεπιστημιακών τους καθηκόντων, και ανάλογα να επιδιώξουν την εξέλιξη τους, αφού άκοπα μπορούσαν να προωθούνται στο πανεπιστήμιο με την κομματική κάλυψη. Αυτή εκδηλωνόταν ως αλληλεγγύη όχι αποκλειστικά από τα μέλη της ομόφρονης ομάδας, αλλά και από αντίπαλες, όταν χρειαζόταν, επ΄ ανταλλαγή υποστήριξης, χωρίς να διακινδυνεύουν να χάσουν οτιδήποτε από τα δικαιώματά τους ως μελών του ΔΕΠ. Φυσικά, η κομματικοποίηση επέφερε επιπλέον αναμενόμενα κομματικά κέρδη στα μέλη των κομματικοποιημένων μελών ΔΕΠ, μια και πολιτικά  εμπορευόταν ασύστολα το αυτονόητο κύρος του πανεπιστημιακού, που, όμως, στην πραγματικότητα δεν αντιπροσώπευε τίποτε από ότι κάθε τρίτος πίστευε ότι αντιπροσωπεύει. Σε πολλές περιπτώσεις ήταν ένα κέλυφος χωρίς περιεχόμενο.

  Στη συνέχεια, όπως ήταν φυσικό, οι άνθρωποι αυτοί επιδίωξαν την κατάληψη διοικητικών πανεπιστημιακών αξιωμάτων (πρυτάνεις, κοσμήτορες, πρόεδροι σχολών κλπ). Ο Νόμος Πλαίσιο 1268/1982 εξασφάλιζε πληθώρα τέτοιων θέσεων και η πρόβλεψη αντίστοιχων Γενικών Συνελεύσεων του ΔΕΠ παρέσχε άνετο πεδίο ανάπτυξης σχετικής δραστηριότητας. Πέραν αυτών, δεδομένου ότι στις σχετικές εκλογές προβλεπόταν και η συμμετοχή των φοιτητών, άρχισε η συναλλαγή και με τους φοιτητές και αυτών ο εκμαυλισμός και η κομματικοποίηση. Αν και δεν χρειαζόταν ιδιαίτερη προσπάθεια αφού όλοι έρχονταν εκπαιδευμένοι από τις διαδικασίες των 15μελών Συμβουλίων της Μέσης Εκπαίδευσης. Κορυφαίες σχετικές δραστηριότητες ήσαν οι φοιτητικές Γενικές Συνελεύσεις και οι κομματικές φοιτητικές εκλογές. Τα κόμματα πάντοτε σεμνύνονται για τις επιτυχίες τους στις φοιτητικές εκλογές, ερμηνεύοντάς τους, ως μη όφειλαν, ως απόδειξη της επιρροής του κόμματος στη νεολαία. Η συναλλαγή έφτασε σε ορισμένες περιπτώσεις στη σκόπιμη διαρροή θεμάτων εξετάσεων, για κυκλοφορία στους πιστούς ορισμένης παράταξης, μέλη των οποίων δεν παρέλειπαν να τα ανταλλάσσουν με τρίτους, προσποριζόμενα διάφορα οφέλη μη εξαιρουμένου του χρηματισμού.

  Ούτως εχόντων των πραγμάτων δεν είναι περίεργο ότι τα πανεπιστήμια έγιναν άντρα πολυποίκιλης διαφθοράς. Βρίσκονται στα χέρια ορισμένων αδίστακτων μειοψηφιών, πραγματικών συμμοριών, οι οποίες ανθίσταται λυσσαλέα στην όποια προσπάθεια βελτίωσης των πραγμάτων. Η αντίδραση ειδικότερα περιλαμβάνει τη διάταξη του Συντάγματος για την κατάργηση της αποκλειστικότητας λειτουργίας δημόσιων πανεπιστημίων. Αν και η τελευταία αυτή διάταξη έχει προ πολλού παρακαμφθεί από τα ιδιωτικά κολλέγια και τα παραρτήματα αλλοδαπών πανεπιστημίων, τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια διατηρούν το «φερετζέ» της αποκλειστικότητας με αξιοθαύμαστο ζήλο. Τούτο εξηγείται από τα συμφέροντα που γενικότερα έχουν ριζώσει στη λεγόμενη ακαδημαϊκή κοινότητα και πολύ περιληπτικά και ενδεικτικά περιγράφονται ανωτέρω. Να λεχθεί εδώ ότι στο σημείο αυτό υπάρχει αξιοπρόσεκτη συμφωνία όλων των αλληλοσπαρασσόμενων πανεπιστημιακών παραγόντων ανεξάρτητα από το ποιο κόμμα υπηρετούν. Τους τρομάζει η άμιλλα και η αριστεία. Τούτο επειδή ενδεχόμενη αλλαγή συνεπάγεται την έξοδο των πανεπιστημίων από τις συνθήκες θαλπωρής της ακινησίας και οκνηρίας που προνομιακά απολαμβάνουν πρακτικά ως αργόμισθοι πολλοί από τα μέλη ΔΕΠ.  Γι αυτό και η «αριστεία είναι ρετσινιά» κατά τη ρήση «πανεπιστημιακού» υπουργού… παιδείας. Είναι ενδιαφέρον επίσης να σημειωθεί ότι το περιγραφόμενο φαινόμενο δεν έχει αναπτυχθεί, τουλάχιστον όχι όσο στα ΑΕΙ, στα ΤΕΙ στα οποία το διδακτικό προσωπικό δεν καλύπτεται από τις απαλλαγές του εδαφίου 2 του Άθρου 56 του Συντάγματος.

  Προς άρση κάθε παρεξήγησης το περιγραφόμενο φαινόμενο δεν αφορά ένα μεγάλο ποσοστό μελών ΔΕΠ που φιλότιμα αγωνίζονται, πολλές φορές προπηλακιζόμενοι από την κρατούσα μειοψηφία, κάτω από καθόλου ευνοϊκές συνθήκες, να ανταποκριθούν ευόρκως στις απαιτήσεις της θέσης τους.
Ανάγκη επομένως είναι στην όποια προσεχή αναθεώρηση του Συντάγματος να περιληφθεί και η κατάργηση όλων των ανωτέρω αναφερόμενων προνομιακών διατάξεων, ως μια στοιχειώδης αρχή για την ομαλοποίηση των πραγμάτων στα Ελληνικά Πανεπιστήμια, αν αυτό είναι ζητούμενο.



0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Τα σχόλιά σας ...

Περισσότερα...

αναζήτηση


ενημέρωση με email

προσθέστε το email σας
για να λαμβάνετε ενημερώσεις
των νέων αναρτήσεων